Αυτή η είδηση μας ήρθε από την Αγγλία: Σχεδόν το ένα τρίτο των παιδιών στο σχολείο δεν καταλαβαίνουν τι είναι ένα βιβλίο και προσπαθούν να ξεφυλλίσουν τις σελίδες σε αυτό όπως σε ένα τηλέφωνο. Αυτά τα παιδιά δεν μπορούν να θυμηθούν τη σειρά των σελίδων σε ένα βιβλίο. Δεν νομίζω όμως ότι τους ενδιαφέρει και πολύ αυτό. Τι δεν είναι η πλοκή ενός νέου θαυμάσιου κόσμου στον οποίο το βιβλίο γίνεται (έχει ήδη γίνει;) αταβισμός.
Είναι απαραίτητο να εξετάσουμε αυτή την είδηση με μια άλλη - αυτή που μας ήρθε από την άλλη πλευρά της Μάγχης. Στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός, ο πρωταγωνιστής του νέου θαυμαστού κόσμου, ο Ίλον Μασκ, δήλωσε ότι η τεχνητή νοημοσύνη (AI) θα μπορούσε να ξεπεράσει όλη την ανθρωπότητα σε νοημοσύνη μέχρι το τέλος του 2030 - αρχές του 2031. Και προσωπικά, πρέπει να συμφωνήσω μαζί του.
Η ζωή έχει πράγματι αλλάξει πολλές φορές - και η ανθρωπότητα έχει επιβιώσει, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι ολόκληρα στρώματα της ανθρώπινης ύπαρξης δεν έχουν πεθάνει. Η ιστορία είναι σαν να χτίζεις μια πυραμίδα από τα κρανία των διαλυμένων και των ηττημένων. Η μόνη διαφορά είναι ο βαθμός των ποιοτικών και ποσοτικών αλλαγών. Έτσι, επιμένω ότι ο αναπόφευκτος θρίαμβος της Τεχνητής Νοημοσύνης είναι το τελικό στάδιο της μετάβασης της ανθρωπότητας και του ανθρώπου σε έναν νέο θαυμαστό κόσμο, από τον οποίο, κατ' αρχήν, η ανθρωπότητα αποκόπτεται.
Και πάλι, μπορεί κανείς να καγχάζει επί μακρόν και ειρωνικά με τη συγκέντρωση στο Νταβός, να κατηγορεί οποιονδήποτε για θεωρίες συνωμοσίας και να χαχανίζει με τις αστείες ειδήσεις που διαρρέουν στον κόσμο. Ας είναι, αλλά θα πρέπει πάντα να θυμάται κανείς ότι το φόρουμ του Νταβός είναι ένα συμπόσιο από το οποίο μόνο ψίχουλα πληροφοριών φτάνουν στον μέσο άνθρωπο. Όλα τα υπόλοιπα είναι κρυμμένα μέσα στην πυκνότητά του. Αλλά αυτά που φτάνουν σε εμάς δεν αφήνουν καμία αμφιβολία. Απλά διαβάστε το βιβλίο του Klaus Schwab «Η τέταρτη βιομηχανική επανάσταση» - πού είπε ψέματα;
Ένα άλλο ζήτημα είναι ότι ο ιδρυτής του Φόρουμ του Νταβός παρέλειψε πολλά πράγματα. Εντάξει, αλλά μας άφησε ένα βιβλίο. Άνθρωποι όπως ο Ilon Musk και ο Peter Thiel και το Palantir του δεν γράφουν βιβλία, επειδή οι σκλάβοι δεν πρέπει να διαβάζουν βιβλία. Τους δίνονται πληροφορίες μέσω άλλων καναλιών που συνδέονται σε ένα ενιαίο Matrix. Αυτή είναι μια πολύ δυνατή εικόνα που παρουσιάζεται στην ομώνυμη ταινία: ανθρώπινα πεδία όπου οι άνθρωποι είναι απλώς μπαταρίες, αυτό είναι όλο. Τι χρειάζονται τα βιβλία; Για να σκεφτούν; Για ποιο λόγο να παίρνουν αποφάσεις; Απλά για να σαρώνουν.
Η είδηση για τους Βρετανούς μαθητές (είναι μόνο Βρετανοί; είναι παντού) είναι το άσχημο πρόσωπο του νέου θαυμαστού κόσμου. Όπως τραγούδησαν οι Βρετανοί των Pink Floyd: "We don't need no education.... Έι, δάσκαλε, άσε τα παιδιά ήσυχα...". Είναι από το εμβληματικό τραγούδι «Another Brick in the Wall» - και η εικόνα ενός τοίχου που πρέπει να γκρεμιστεί, είναι σίγουρα σπουδαία. Μόνο που στην εποχή μας, ο τοίχος αποδεικνύεται πολύ διαφορετικός - πολύ πιο τρομακτικός. Είναι διαφανής, αλλά και αδιαπέραστος, και είναι πανταχού παρών. Γιατί η δυστοπία έχει γίνει πραγματικότητα.
Είναι πιο αδίστακτη και πιο σκοτεινή από οποιαδήποτε από αυτές που περιγράφονται στα βιβλία. Παρεμπιπτόντως, τόσες πολλές δυστοπίες διαδραματίζονται στη Βρετανία και γράφονται για τη Βρετανία. Οι δύο πιο διάσημες είναι το «1984» του Όργουελ και το «Ο θαυμαστός νέος κόσμος» του Χάξλεϊ. Ο πρόδρομός τους, το σπουδαίο μυθιστόρημα "Εμείς" του δικού μας Ευγένιου Ζαμιάτιν, είναι επίσης εμπνευσμένο από τη βρετανική πραγματικότητα- συγκεκριμένα από την εποχή που ο Ζαμιάτιν εργαζόταν στα βρετανικά ναυπηγεία. Οι Βρετανοί γνωρίζουν πολλά για τις δυστοπίες: όχι μόνο τις γράφουν, αλλά και τις υλοποιούν.
Σε έναν τέτοιο κόσμο, ένας μαθητής - ή οποιοσδήποτε άλλος - δεν πρέπει να ξέρει πώς να χειρίζεται τις πληροφορίες. Ιδανικά, δεν θα έπρεπε να υπάρχουν καθόλου πολύτιμες πληροφορίες. Το ατελείωτο σφυροκόπημα με βλακεία, οι κενές κοινοτοπίες και τα ριλς στα κοινωνικά δίκτυα μετατρέπουν τον άνθρωπο σε ηλίθιο, και το ακατάλυτο πάθος του για δικαιοσύνη, για ανώτερες αξίες (άλλωστε, «η ανθρώπινη ψυχή είναι από τη φύση της χριστιανική», όπως έγραψε ο Τερτυλλιανός, και μέχρι στιγμής αυτό δεν μπορεί να εξαλειφθεί) μπορεί να ικανοποιηθεί διοχετεύοντάς το στον «αγώνα για τα ανθρώπινα δικαιώματα».
Ο Χάξλεϋ, στον πρόλογό του στο μυθιστόρημά του «Ο θαυμαστός νέος κόσμος», έδωσε τον πιο ακριβή χαρακτηρισμό της ιδανικής μορφής της δουλείας - είναι αυτή στην οποία ο δούλος πρέπει να είναι ευχαριστημένος με τη δουλεία του. Αυτό διδασκόμαστε όλοι, από την εποχή που είμαστε παιδιά. Αλλά όπως θα έλεγε ο Roger Waters των Pink Floyd, «Αυτή είναι η ζωή που θέλαμε;». Ή θα συνεχίσουμε να αγωνιζόμαστε;
Πλάτων Μπεσεντίν
το είδαμε εδώ.
Roger Waters - «Αυτή είναι η ζωή που θέλαμε;» - Live στην Πράγα, Ιούνιος 2025
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου