Συνδέουν την εκτροπή του Αχελώου με την ψύξη των data centers! — Η επίκληση της λειψυδρίας είναι «προσχηματική»

Σε μια σοβαρή καταγγελία προχώρησε η Πρωτοβουλία Δημόσιο Νερό συμπεριλαμβάνοντας  τα μεγάλα έργα που ανακοινώθηκαν το προηγούμενο διάστημα για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας με την υδατική τροφοδότηση των κέντρων δεδομένων.

Σύμφωνα με την Πρωτοβουλία η επίκληση της λειψυδρίας είναι «προσχηματική». Εξηγούν μάλιστα ότι «τα Data Centers είναι εξαιρετικά ενεργοβόρες και υδροβόρες υποδομές που η κατανάλωσή τους εκτοξεύεται λόγω της Τεχνητής Νοημοσύνης».

Η καταγγελία αφορά την προσπάθεια να καταστεί η Ελλάδα- κόμβος data center για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη και την Ανατολική Μεσόγειο, αποτελώντας «ιδανικό οικόπεδο από τους παγκόσμιους κολοσσούς με την αμέριστη υποστήριξη του ελληνικού κράτους».

Προσθέτουν δε ότι οι ποσότητες νερού και ενέργειας που απαιτούνται για τη λειτουργία των συγκεκριμένων κέντρων είναι «ασύλληπτες» και μέσα σε αυτό το πλαίσιο εντάσσονται και τα «φαραωνικά» όπως τα χαρακτηρίζουν δημόσια έργα. «Με ανυπολόγιστες συνέπειες όπως η εκτροπή των ποταμών της Ευρυτανίας για την υδροδότηση της Αττικής που υποδέχεται και το 35% των datacenters, ή η εκτροπή του Αχελώου. Το υδροηλεκτρικό έργο που είναι μέρος της εκτροπής του Αχελώου μπορεί να εξυπηρετήσει πολυεθνικές όπως η Microsoft, η Google, η Amazon που έχουν δεσμευτεί νομικά ότι οι servers τους θα λειτουργούν αποκλειστικά με καθαρή ενέργεια».

Η μάχη του κάμπου

Οι άνθρωποι της Πρωτοβουλίας τονίζουν ότι η «λειψυδρία δεν είναι φυσικό φαινόμενο. Σχετίζεται με την ξηρασία αλλά ταυτόχρονα και με τη διαχείριση του διαθέσιμου νερού».

Εδώ να σημειωθεί ότι το documentonews.gr με σειρά αναλυτικών ρεπορτάζ έχει αναφερθεί στην κυβερνητική επιχείρηση αξιοποίησης της «λειψυδρίας» ως όχημα για μπίζνες με το νερό και τα δίκτυα.

Εκτός αυτού όμως, η Πρωτοβουλία θίγει μία ακόμη πτυχή του ζητήματος με σημείο αναφοράς τον Θεσσαλικό κάμπο.

Σύμφωνα με τα καταγγελλόμενα: «Την μετατροπή μέρους του Θεσσαλικού κάμπου σε “κοιλάδα data centers” σχεδιάζουν σύμφωνα με δημοσιεύματα η κρατική ΔΕΠΑ με εταιρεία Ισραηλινών συμφερόντων η οποία θα έχει και το management. Τo σχέδιο περιλαμβάνει και μεγάλη μονάδα ηλεκτροπαραγωγής με φυσικό αέριο. Το σχέδιο έρχεται σε μια χρονική στιγμή που Κυβέρνηση και Περιφέρεια Θεσσαλίας ανακοινώνουν ότι θα επανεκκινήσει η εκτροπή του Αχελώου ένα από τα μεγαλύτερα και πιο πολυτάραχα τεχνικά έργα στην ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας. Ένα έργο που σχεδιάστηκε τη δεκαετία του 1980 και έκτοτε έχει ακυρωθεί 6 φορές στο ΣτΕ, ενώ εκδικάζεται η 7η κατά σειρά προσφυγή».

«Θα έχουμε πρόβλημα»

Πάντως σε συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε τον Νοέμβριο του 2025 ο Περιφερειάρχης Θεσσαλίας, Δημήτρης Κουρέτας, σχετικά με το «Σχέδιο για την αντιμετώπιση των υδατικών κινδύνων της Θεσσαλίας και την αμφισβήτησή του στο ΣτΕ»  εξέπεμψε σήμα κινδύνου για την περιοχή. «Αν δεν γίνει άμεσα το έργο, θα έχουμε πρόβλημα. Εάν το ΣτΕ, απορρίψει το Σχέδιο Διαχείρισης Λεκανών Απορροής (ΣΔΛΑΠ), θα πάρουμε πίσω αυτό που έχουμε σχεδιάσει. Το ενδεχόμενο αυτό, θα βάλει σε κίνδυνο τις καλλιέργειες που αρδεύονται».

Στην ίδια συνέντευξη επιχειρήθηκε να αναδειχθεί η σημασία εφαρμογής του ΣΔΛΑΠ, καθώς η «ύπαρξη νερού- συνδέεται- με την παραμονή των ανθρώπων στην περιοχή τους».

Μάλιστα, για να ισχυροποιήσει το επιχείρημά του, ο Δ. Κουρέτας ανέφερε πως από το 2019 από 1,5 εκατ. καλλιέργειες βαμβακιού στη Θεσσαλία, αυτές πλέον δεν ξεπερνούν τις 600 χιλιάδες (2025), όταν η Θεσσαλία συμβάλλει στο 40% του βαμβακιού της Ευρώπης.

Επιπλέον, στη συνέντευξη επισημάνθηκε ότι 500 χιλιάδες έως 1 εκατομμύρια αρδευόμενες δεξαμενές πρέπει να εγκαταλειφθούν αν δεν γίνει το έργο, όταν μέχρι τον Νοέμβριο 2025 υπήρχαν 4,5 εκατ. αρδευόμενων εκτάσεων.

Τέλος, τότε, στο ερώτημα αν υπήρξε διαβούλευση με περιβαλλοντικές οργανώσεις που προσέφυγαν στο Συμβούλιο της Επικρατείας για το Σχέδιο, η απάντηση που δόθηκε  είναι ότι αυτό εκπονήθηκε από το Υπουργείο Ενέργειας και όχι από την Περιφέρεια. Όπως λέχθηκε, η τελευταία επωμίζεται την μερική , κάτι που υπογραμμίστηκε, εκτροπή του Αχελώου.

Τέλος, σημειώθηκε ότι «δεν υπάρχει ούτε μία μελέτη που να αποδεικνύει τη διατάραξη των οικοσυστημάτων» .

Προσχηματική επίκληση

Σε κάθε περίπτωση το documentonews.gr αναζήτησε τις απαντήσεις.

Μίλησε με Δέσποινα Σπανούδη, χημικό μηχανικό και μέλος της Πρωτοβουλίας για Δημόσιο Νερό, ζητώντας της να εξηγήσει γιατί η επίκληση της λειψυδρίας τόσο στην περίπτωση του Αχελώου όσο και σε γενικότερη κλίμακα είναι προσχηματική.

 Όπως είπε: «Η  λειψυδρία δεν είναι ένα φυσικό φαινόμενο. Οφείλεται εν μέρει στην ξηρασία, δηλαδή σε αντικειμενικά δεδομένα όπως η κλιματική αλλαγή, αλλά κατά βάση σχετίζεται με τον τρόπο που διαχειρίζεται ο άνθρωπος στους υδατικούς πόρους. Βλέπουμε λοιπόν εδώ ότι, τόσο σε ό, τι αφορά την κήρυξη περιοχών σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, μεταξύ των οποίων και η Αττική τον περασμένο Νοέμβρη, όσο και στην περίπτωση της εκτροπής του Αχελώου στη Θεσσαλία, με την επίκληση πάλι της ανάγκης άρδευσης του Θεσσαλικού κάμπου, το θέμα της έλλειψης του νερού χρησιμοποιείται στην πραγματικότητα μονομερώς για να αιτιολογηθούν μεγάλα έργα».

Πράγματι, κύκλοι της κατασκευαστικής αγοράς αναφέρουν στο documentonews.gr ότι οι νέες κλιματικές συνθήκες, από κοινού με την κλιματική κρίση έχουν αλλάξει άρδην τον προσανατολισμό των εταιρειών του κλάδου.

Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται, λένε οι συγκεκριμένοι κύκλοι, η κίνηση της ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ να αποκτήσει περίπου το 10% του αμερικανού επενδυτή Τζον Πόλσον στην ΕΥΔΑΠ, ενώ αναμένονται ανάλογες κινήσεις στην ΕΥΑΘ. Επισημαίνουν δε ότι η κίνηση- για την απόκτηση μετοχικού πακέτου της ΕΥΔΑΠ – δεν αποσκοπεί μόνο στα οφέλη από τις μελλοντικές υπεραξίες της Εταιρείας, αλλά και στα μεγάλα έργα που απαιτεί το υδρευτικό και αποχετευτικό δίκτυο της Αττικής.

Πολιτική επιλογή

Από την πλευρά της η Δ. Σπανούδη αναφέρεται στο περιβαλλοντικό και οικονομικό αποτύπωμα των νέων σχεδιασμών. «Τόσο στην περίπτωση της Αττικής, όσο και στη Θεσσαλία περιλαμβάνονται εκτροπές ποταμών και όχι μόνο.  Μάλιστα, στην περίπτωση της Αττικής εμπεριέχονται και μονάδες αφαλάτωσης, οι οποίες αφενός έχουν μεγάλες οικολογικές και κοινωνικές επιπτώσεις, αφετέρου αυξάνουν το κόστος της παροχής του νερού, είτε για τις ανάγκες άρδευσης, είτε για τις ανάγκες ύδρευσης».

Όμως το χειρότερο, σύμφωνα με την χημικό μηχανικό, είναι ότι ξεκινάμε ανάποδα. «Αντί να κάνουμε τις πρώτες ενέργειες που χρειάζονται προκειμένου να αποτιμήσουμε ακριβώς τις πραγματικές ανάγκες που έχουμε και  ελλείψεις, ξεκινάμε ανάποδα. Πηγαίνουμε από το τέλος, από τα πιο μεγάλα έργα, ενώ πριν δεν έχουν προηγηθεί έργα ήπιας διαχείρισης, τα οποία θα μπορούσαν να δείξουν αν πραγματικά υπάρχει ανάγκη για μεγαλύτερα έργα ή όχι.  Να πούμε εδώ  ότι τα ΣΔΛΑΠ,  και το συγκεκριμένο στο οποίο αναφέρεται ο Περιφερειάρχης, δεν εκκινούν από τα μεγάλα έργα».

Ωστόσο, ποιο σημείο θα αποτελέσει αφετηρία υλοποίησης των σχεδίων αποτελεί προϊόν πολιτικών αποφάσεων. Όπως λέει η Δ. Σπανούδη: «Είναι θέμα πολιτικής επιλογής το τι από αυτά που περιγράφει ένα σχέδιο διαχείρισης προτάσεις πρώτο».

Μετάθεση του προβλήματος

Ο Πέτρος Μπαστέας– Μέλος της Γραμματείας του Συμμετοχικού Ενωτικού Κινήματος Εργαζομένων και Συνταξιούχων για Δημόσια ΕΥΔΑΠ στην υπηρεσία της Κοινωνίας εξηγεί στο documentonews.gr πως η λογική των φαραωνικών έργων δεν αντιμετωπίζει τη λειψυδρία. «Η προσπάθεια της κυβέρνησης, επικαλούμενη τη λειψυδρία, να εξαγγείλει έργα φαραωνικά, όπως είναι ο Εύρητος,  δεν λύνει το πρόβλημα, απλώς το μεταφέρει το σε επόμενη εποχή».

Τονίζει ακόμη τη σημασία της διαχείρισης του νερού. «Οι βροχοπτώσεις του χειμώνα αύξησαν κατά πολύ τα αποθέματα. Επομένως, αυτό που τώρα χρειάζεται είναι αλλαγή στη διαχείριση του νερού. Το πρόβλημα λοιπόν είναι αυτό».

Μέσα στο ήδη υπάρχον πλαίσιο τα data center αποτελούν επιπρόσθετο επιβαρυντικό παράγοντα. «Πέρα από την αστικοποίηση, τον υπερτουρισμό και την σπατάλη που γίνεται στο αγροτικό νερό, ένα καινούργιο φαινόμενο είναι τα κέντρα δεδομένων, τα οποία λένε, στατιστικά τουλάχιστον, ότι στο άμεσο μέλλον η κατανάλωση νερού που απαιτείται για την ψύξη τους θα είναι ίση με την παγκόσμια κατανάλωση εμφιαλωμένου νερού. Άρα θα υποχρεωθούν οι κατασκευαστές των data centers σε εναλλακτικές μορφές ψύξης των κέντρων δεδομένων».

Εναλλακτικές λύσεις

Ο ίδιος κατά την συζήτηση με το documentonews.gr αναφέρθηκε στην πολιτική ψύξης των data center που ακολουθεί η Κίνα. « Η λειτουργία των data centers είναι υποθαλάσσια, έτσι ώστε να μην χρειάζεται νερό για την ψύξη τους.  Ωστόσο, στην Ελλάδα, επειδή το πρόβλημα τους είναι η  κερδοφορία και κερδοσκοπία δεν ενδιαφέρονται για την σωστή αξιοποίηση και διαχείριση των υφιστάμενων υδατικών πόρων, παρά τους σπαταλάμε προκειμένου να λειτουργήσουν αυτές τις μονάδες, οι οποίες όπως ξέρετε πάρα πολύ καλά, δεν προσφέρουν καθόλου στην λεγόμενη ανάπτυξη, γιατί οι θέσεις εργασίας που δημιουργούν είναι ελάχιστες λόγω της φύσης τους και της υψηλής τεχνολογίας. Άρα το όφελος είναι πάρα πολύ μικρό».

 

 https://www.documentonews.gr/article/protovoulia-dimosio-nero-syndeoun-tin-ektropi-tou-acheloou-me-tin-psyxi-ton-data-centers/

 

 diodotos-k-t.blogspot.com