Τα ψιλά γράμματα του ChatGPT που οι περισσότεροι χρήστες αγνοούν.Μοιάζει με έναν πρόθυμο ψηφιακό βοηθό,όμως πίσω από την ευκολία του κρύβονται όροι,πολιτικές,έλεγχοι,μνήμες,δεδομένα εκπαίδευσης, ευθύνες που ο χρήστης δεν πρέπει να αγνοεί.

Το ChatGPT μπήκε στη ζωή μας με το πρόσωπο του πρόθυμου βοηθού. Σου γράφει κείμενα, σου εξηγεί νόμους, σου φτιάχνει εικόνες, σου αναλύει έγγραφα, σου μιλάει με φωνή, σου προτείνει προϊόντα, σου οργανώνει δουλειές, σου κρατάει “μνήμη”. Ένα εργαλείο που μοιάζει να κάθεται ήσυχα δίπλα σου. Να σε υπηρετεί. Να σε ξεκουράζει. Να σου ανοίγει δρόμους.

Μόνο που κάθε ψηφιακό εργαλείο που μπαίνει τόσο βαθιά στην καθημερινότητα του ανθρώπου, δεν έρχεται ποτέ μόνο του. Έρχεται μαζί με όρους, πολιτικές, εξαιρέσεις, δικαιώματα, απαγορεύσεις, αυτοματοποιημένους ελέγχους, ανθρώπινες αξιολογήσεις, ρυθμίσεις απορρήτου, μνήμες, προσωρινές συνομιλίες, δεδομένα εκπαίδευσης και οικονομικά “ψιλά γράμματα”. Και όποιος νομίζει ότι πατάει απλώς ένα κουμπί και συνομιλεί με μια μηχανή, μάλλον δεν έχει καταλάβει ότι ταυτόχρονα μπαίνει σε ένα ολόκληρο συμβατικό οικοσύστημα.

Οι ευρωπαϊκοί όροι της OpenAI αναφέρουν καθαρά ότι όταν αποδέχεσαι τους όρους ή χρησιμοποιείς τις υπηρεσίες, συνάπτεις σύμβαση με την εταιρεία. Δεν πρόκειται, λοιπόν, για ένα αθώο ψηφιακό παιχνίδι χωρίς συνέπειες. Πρόκειται για χρήση υπηρεσίας με κανόνες, υποχρεώσεις και όρια.

Το ChatGPT μιλάει πειστικά, όχι αλάνθαστα

Το πιο επικίνδυνο σημείο δεν είναι ότι το ChatGPT μπορεί να κάνει λάθος. Αυτό το γνωρίζουν πλέον οι περισσότεροι. Το επικίνδυνο είναι ότι μπορεί να κάνει λάθος με ύφος απόλυτης βεβαιότητας. Να σου σερβίρει ένα λάθος σαν καλοσιδερωμένη αλήθεια. Να ντύσει μια ανακρίβεια με γραμματική αρτιότητα, δομή, αυτοπεποίθηση και πειστικότητα.

Η ίδια η OpenAI προειδοποιεί ότι το αποτέλεσμα μπορεί να μην είναι πάντα ακριβές και ότι δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως μοναδική πηγή αλήθειας ή ως υποκατάστατο επαγγελματικής συμβουλής. Στους όρους τονίζεται επίσης ότι ο χρήστης πρέπει να αξιολογεί το αποτέλεσμα πριν το χρησιμοποιήσει ή το μοιραστεί.

Εδώ βρίσκεται το πρώτο μεγάλο “ψιλό γράμμα”: η μηχανή μπορεί να σε βοηθήσει, αλλά η ευθύνη δεν μεταφέρεται στη μηχανή. Αν πάρεις μια λάθος ιατρική, νομική, οικονομική ή επαγγελματική απόφαση επειδή “έτσι είπε το ChatGPT”, το πρόβλημα παραμένει δικό σου. Το εργαλείο μπορεί να γράψει. Δεν μπορεί να λογοδοτήσει αντί για εσένα.

Το περιεχόμενο είναι δικό σου, αλλά δεν μένει μόνο δικό σου

Οι όροι λένε ότι ο χρήστης δίνει “Εισαγωγή” και λαμβάνει “Αποτέλεσμα”, και αυτά μαζί αποτελούν το “Περιεχόμενο”. Ο χρήστης είναι υπεύθυνος για αυτό το περιεχόμενο και πρέπει να έχει τα δικαιώματα, τις άδειες και τις εγκρίσεις για ό,τι ανεβάζει ή ζητά.

Την ίδια στιγμή, οι όροι αναφέρουν ότι η OpenAI μπορεί να χρησιμοποιεί το περιεχόμενο σε ολόκληρο τον κόσμο για να παρέχει, να διατηρεί, να αναπτύσσει και να βελτιώνει τις υπηρεσίες, να συμμορφώνεται με τη νομοθεσία, να επιβάλλει πολιτικές και να κρατά τις υπηρεσίες ασφαλείς.

Με απλά λόγια: άλλο πράγμα “το περιεχόμενο είναι δικό σου” και άλλο πράγμα “κανείς άλλος δεν μπορεί να το επεξεργαστεί για κανέναν σκοπό“. Εδώ πολλοί χρήστες μπερδεύονται. Νομίζουν ότι επειδή το αποτέλεσμα τους ανήκει, η συνομιλία τους κλείνεται σε ένα ιδιωτικό συρτάρι. Δεν είναι ακριβώς έτσι.

Η OpenAI αναφέρει ότι για υπηρεσίες ιδιωτών, όπως το ChatGPT, μπορεί να χρησιμοποιεί περιεχόμενο για εκπαίδευση μοντέλων, εκτός αν ο χρήστης εξαιρεθεί. Η εξαίρεση γίνεται από τις ρυθμίσεις ή την πύλη απορρήτου, και μετά την εξαίρεση οι νέες συνομιλίες δεν χρησιμοποιούνται για εκπαίδευση.

Άρα το ζήτημα δεν είναι μόνο τι γράφεις. Είναι και τι έχεις ενεργοποιημένο.

Το κουμπί “μην εκπαιδεύετε το μοντέλο”

Το ChatGPT δίνει ελέγχους δεδομένων. Μπορείς να απενεργοποιήσεις τη ρύθμιση “Improve the model for everyone”, ώστε οι νέες συνομιλίες να μη χρησιμοποιούνται για βελτίωση των μοντέλων. Αυτό είναι σημαντικό αλλά δε σημαίνει οτι αυτά που θα γράψεις δεν μπορούν να περάσουν απο επεξεργασία και έλεγχο.

Ακόμα κι όταν εξαιρεθείς από την εκπαίδευση, μπορεί να υπάρχουν άλλες επεξεργασίες για ασφάλεια, συμμόρφωση, κατάχρηση, λειτουργία της υπηρεσίας ή νομικές υποχρεώσεις. Η ίδια η OpenAI ξεχωρίζει τη χρήση για εκπαίδευση από τη χρήση για παροχή και ασφάλεια της υπηρεσίας.

Με άλλα λόγια, το “δεν το χρησιμοποιώ για εκπαίδευση” δεν ισοδυναμεί με “δεν το επεξεργάζομαι ποτέ, πουθενά, για τίποτα”. Αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα ψιλά γράμματα για όποιον ανεβάζει ευαίσθητα έγγραφα, προσωπικά περιστατικά, επαγγελματικά μυστικά ή οικογενειακές πληροφορίες.

Η προσωρινή συνομιλία δεν είναι ψηφιακός εξομολογητής

Η προσωρινή συνομιλία είναι χρήσιμο εργαλείο. Δεν εμφανίζεται στο ιστορικό, δεν χρησιμοποιεί ούτε δημιουργεί μνήμες και δεν χρησιμοποιείται για εκπαίδευση μοντέλων, σύμφωνα με την OpenAI. Όμως αυτό δεν σημαίνει ότι είναι ένας άδειος, απόλυτα αόρατος χώρος χωρίς κανένα ίχνος.

Το Help Center αναφέρει ότι η προσωρινή συνομιλία μπορεί να χρησιμοποιεί πληροφορίες από προηγούμενες συνομιλίες για περιορισμένους σκοπούς ασφάλειας και προστασίας. Στα ελληνικά κείμενα που δόθηκαν, αναφέρεται επίσης ότι οι προσωρινές συνομιλίες δεν χρησιμοποιούν μνήμες ως αναφορά και δεν δημιουργούν νέες μνήμες.

Άρα ναι, η προσωρινή συνομιλία είναι πιο συνετή επιλογή για ευαίσθητα θέματα. Όχι, δεν είναι πρόσκληση να πετάμε μέσα στην πλατφόρμα ό,τι πιο προσωπικό, επικίνδυνο ή επαγγελματικά απόρρητο έχουμε.

Η Μνήμη δεν διαγράφεται επειδή έσβησες τη συνομιλία

Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο ύπουλο σημείο για τον μέσο χρήστη. Το ChatGPT μπορεί να θυμάται στοιχεία, προτιμήσεις, ενδιαφέροντα, πληροφορίες από προηγούμενες συνομιλίες και να τα χρησιμοποιεί για να εξατομικεύει απαντήσεις. Η OpenAI λέει ότι ο χρήστης μπορεί να δει, να διαγράψει ή να απενεργοποιήσει τις μνήμες.

Αλλά το κρίσιμο είναι αλλού: η διαγραφή μιας συνομιλίας δεν αφαιρεί αναγκαστικά την αποθηκευμένη μνήμη που δημιουργήθηκε από αυτήν. Για πλήρη αφαίρεση πρέπει να διαγραφεί και η μνήμη από τη διαχείριση μνημών και η αρχική συνομιλία όπου μοιράστηκε η πληροφορία.

Δηλαδή μπορεί να νομίζεις ότι καθάρισες το παρελθόν επειδή έσβησες ένα chat, αλλά ένα μέρος του μπορεί να συνεχίζει να δουλεύει στο παρασκήνιο ως “μνήμη”. Αυτό είναι το σημείο παγίδα. Γιατί η εξατομίκευση είναι βολική μέχρι τη στιγμή που συνειδητοποιείς ότι η μηχανή έχει κρατήσει κάτι που δεν ήθελες.

Το ChatGPT δεν είναι χώρος για κρίσιμες αποφάσεις

Οι πολιτικές απαγορεύουν ή περιορίζουν χρήσεις που αφορούν κρίσιμες αποφάσεις σε ευαίσθητους τομείς χωρίς ανθρώπινο έλεγχο: εκπαίδευση, εργασία, στέγαση, πίστωση, ασφάλιση, νομικά, ιατρικά, μετανάστευση, επιβολή νόμου και άλλα. Στους όρους αναφέρεται ότι δεν πρέπει να χρησιμοποιείται αποτέλεσμα που αφορά συγκεκριμένο άτομο για σκοπούς που μπορεί να έχουν νομικό ή υλικό αντίκτυπο, όπως πίστωση, εκπαίδευση, απασχόληση, στέγαση, ασφάλιση ή ιατρικές και νομικές αποφάσεις.

Αυτό δεν είναι τυπική λεπτομέρεια. Είναι η γραμμή που χωρίζει το εργαλείο από τον αλγοριθμικό κριτή. Άλλο να ζητήσεις από το ChatGPT να σου οργανώσει μια λίστα ερωτήσεων για τον γιατρό σου. Άλλο να το βάλεις να σου αποφασίσει θεραπεία. Άλλο να σου φτιάξει πρόχειρο βιογραφικό. Άλλο να βαθμολογήσει υποψήφιους εργαζόμενους. Άλλο να σου εξηγήσει μια νομική έννοια. Άλλο να αντικαταστήσει δικηγόρο.

Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να είναι βοηθός. Όταν όμως της δίνεις εξουσία πάνω σε ζωές ανθρώπων, τότε ο βοηθός αρχίζει να φοράει τη μάσκα του δικαστή.

Υπάρχει επιτήρηση περιεχομένου και μπορεί να υπάρξουν κυρώσεις

Όποιος πιστεύει ότι η συνομιλία του με το ChatGPT κινείται σε έναν ανεξέλεγκτο ιδιωτικό θάλαμο, καλό είναι να ξαναδιαβάσει τις πολιτικές. Η OpenAI αναφέρει ότι χρησιμοποιεί αυτοματοποιημένα συστήματα και ανθρώπινο έλεγχο για να εντοπίζει και να αντιμετωπίζει περιεχόμενο που παραβιάζει τους όρους και τις πολιτικές.

Οι συνέπειες μπορεί να περιλαμβάνουν περιορισμό περιεχομένου, περιορισμό πρόσβασης σε λειτουργίες, αναστολή ή κατάργηση λογαριασμού. Η επίσημη σελίδα διαφάνειας μιλά για προληπτική ανίχνευση, αναφορές χρηστών, ανθρώπινη αξιολόγηση και μέτρα επιβολής.

Εδώ πρέπει να είμαστε καθαροί: η ύπαρξη ελέγχων είναι αναμενόμενη σε μια υπηρεσία τέτοιου μεγέθους. Αλλά είναι και κάτι που ο χρήστης πρέπει να γνωρίζει. Δεν υπάρχει “κάνω ό,τι θέλω, όπως θέλω, χωρίς συνέπειες”. Υπάρχουν πολιτικές χρήσης. Υπάρχουν απαγορεύσεις. Υπάρχουν συστήματα ανίχνευσης. Υπάρχουν άνθρωποι που μπορεί να ελέγξουν επισημασμένο περιεχόμενο.

Φωνή, εικόνα και οθόνη σημαίνουν βαθύτερη είσοδο στην ιδιωτική ζωή

Η φωνητική λειτουργία είναι εντυπωσιακή. Κάνει την τεχνητή νοημοσύνη να μοιάζει λιγότερο με εργαλείο και περισσότερο με συνομιλητή. Όμως όσο πιο φυσική γίνεται η αλληλεπίδραση, τόσο πιο εύκολα ξεχνάς ότι μοιράζεσαι δεδομένα.

Στις συχνές ερωτήσεις για τη φωνή, η OpenAI επισημαίνει ότι οι φωνητικές συνομιλίες μπορεί να κάνουν λάθη και ότι σημαντικές πληροφορίες πρέπει να ελέγχονται. Στα ελληνικά κείμενα που έδωσες αναφέρεται ότι ακόμη κι αν σταματήσει ο χρήστης να μοιράζεται ήχο ή βίντεο για εκπαίδευση, ενδέχεται να χρησιμοποιούνται απομαγνητοφωνήσεις και άλλα αρχεία από αυτές τις συνομιλίες, εφόσον είναι ενεργό το “Βελτιώστε το μοντέλο για όλους”.

Αυτό είναι σοβαρό. Διότι η φωνή δεν είναι απλό κείμενο. Είναι τόνος, περιβάλλον, συνήθεια, έκφραση, στιγμή. Και η κοινή χρήση οθόνης ή βίντεο δεν είναι απλό αρχείο. Είναι παράθυρο στο προσωπικό και επαγγελματικό σου περιβάλλον. Πριν πατήσεις “share screen”, πρέπει να θυμάσαι ότι δεν ανοίγεις μόνο ένα παράθυρο στο ChatGPT. Ανοίγεις ένα παράθυρο στον εαυτό σου.

Οι αναζητήσεις και οι αγορές δεν είναι ουδέτερο σύμπαν

Όταν το ChatGPT ψάχνει στο διαδίκτυο ή εμφανίζει προϊόντα, δεν βλέπεις “όλο το internet”. Βλέπεις αποτελέσματα που επιλέγονται, ταξινομούνται, φιλτράρονται ή αποκλείονται με βάση συστήματα συνάφειας, πρόθεσης, ασφάλειας, επικαιρότητας και πολιτικών. Η OpenAI αναφέρει ότι μπορεί να μη συνδέει ή να μη φέρνει στην επιφάνεια συγκεκριμένες ιστοσελίδες με παράνομο, επιβλαβές ή ευαίσθητο περιεχόμενο.

Στις αγορές, όταν υπάρχει πρόθεση αγοράς, το ChatGPT μπορεί να εμφανίζει προϊόντα με εικόνες, λεπτομέρειες και συνδέσμους για αγορά ή ενημέρωση. Η OpenAI αναφέρει ότι τα product results επιλέγονται ανεξάρτητα από το ChatGPT και δεν είναι διαφημίσεις ούτε επηρεάζονται από συνεργασίες της OpenAI.

Ακόμα κι έτσι, ο χρήστης δεν πρέπει να μετατρέπεται σε παθητικό καταναλωτή της πρότασης. Η μηχανή μπορεί να βοηθήσει στην έρευνα αγοράς. Δεν μπορεί να γνωρίζει πάντα τις πραγματικές ανάγκες, την ποιότητα, την εγγύηση, την τοπική διαθεσιμότητα, τις κρυφές χρεώσεις ή το αν μια αγορά είναι πράγματι συνετή.

Το συμπέρασμα: το ChatGPT είναι εργαλείο, όχι άφεση ευθυνών

Το ChatGPT μπορεί να είναι χρήσιμο. Πολύ χρήσιμο. Μπορεί να γλιτώσει χρόνο, να ανοίξει ιδέες, να οργανώσει σκέψεις, να εξηγήσει δύσκολα πράγματα, να βοηθήσει στην έρευνα, στη γραφή, στην εκπαίδευση, στη δημιουργία. Το πρόβλημα δεν είναι η χρήση του. Το πρόβλημα είναι η αφελής χρήση του.

Μην του δίνεις ό,τι δεν θα έδινες σε έναν άγνωστο τεχνικό που κάθεται μπροστά στον υπολογιστή σου. Μην το εμπιστεύεσαι ως γιατρό, δικηγόρο, λογιστή, δικαστή ή πνευματικό οδηγό. Μην περνάς μέσα του προσωπικά δεδομένα τρίτων χωρίς δικαίωμα. Μην ανεβάζεις επαγγελματικά μυστικά επειδή “βολεύει”. Μην ξεχνάς τις μνήμες. Μην μπερδεύεις την προσωρινή συνομιλία με απόλυτη εξαφάνιση. Μην αγοράζεις πιστώσεις χωρίς να ξέρεις πότε λήγουν. Μην δημοσιεύεις περιεχόμενο AI σαν να ήταν εξ ολοκλήρου ανθρώπινο. Μην αφήνεις τη μηχανή να πάρει αποφάσεις που οφείλει να πάρει άνθρωπος.

Η μεγάλη παγίδα του ChatGPT δεν είναι ότι είναι κακό. Είναι ότι είναι τόσο καλό, τόσο γρήγορο, τόσο πειστικό και τόσο βολικό, ώστε σε κάνει να ξεχνάς πως παραμένει μηχανή. Και ο άνθρωπος που ξεχνάει ότι κρατά εργαλείο, σύντομα αρχίζει να κρατιέται από αυτό.

Το σωστό ερώτημα λοιπόν δεν είναι “να χρησιμοποιούμε ή να μη χρησιμοποιούμε το ChatGPT;”. Το σωστό ερώτημα είναι: το χρησιμοποιούμε ως υπηρέτη της κρίσης μας ή το αφήνουμε να γίνει διαχειριστής της σκέψης μας;

 

sportime.gr 

 

diodotos-k-t.blogspot.com