ΘΑ ΣΥΝΕΦΕΡΕ ΟΛΟΥΣ ΜΑ ΟΛΟΥΣ ΜΑΣ ΑΝ ΓΙΝΟΤΑΝ ΑΥΤΟ
Η Ουάσινγκτον φέρεται να προωθεί την επανέναρξη της διαμετακόμισης ρωσικού φυσικού αερίου μέσω Ουκρανίας, συνδέοντας την ειρηνευτική συμφωνία με οικονομικά οφέλη
Μια ανατροπή με δυνητικά σημαντικές γεωπολιτικές και ενεργειακές προεκτάσεις φέρεται να εξετάζει η κυβέρνηση του Donald Trump, καθώς, σύμφωνα με δημοσίευμα των «New York Times», η Ουάσινγκτον σκοπεύει να προτείνει στην Ευρώπη την επανέναρξη των προμηθειών ρωσικού φυσικού αερίου μέσω Ουκρανίας, στο πλαίσιο μιας συνολικής συμφωνίας για τον τερματισμό της σύγκρουσης.
Η συγκεκριμένη προσέγγιση, εφόσον προχωρήσει, θα ανοίξει ξανά μια συζήτηση που η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει επιχειρήσει να κλείσει, επιδιώκοντας την απεξάρτησή της από τις ρωσικές ενεργειακές προμήθειες.
Παράλληλα, δημιουργεί νέα ερωτήματα για τις πραγματικές προθέσεις της αμερικανικής πλευράς, καθώς οι ΗΠΑ έχουν διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην προσπάθεια περιορισμού της παρουσίας της Gazprom στην ευρωπαϊκή αγορά.
Σύμφωνα με τους NYT, ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ Steven Witkoff και ο Jared Kushner, γαμπρός του Αμερικανού προέδρου, φέρονται να έθεσαν την πρόταση σε συναντήσεις με Ευρωπαίους πολιτικούς και τον Volodymyr Zelensky.
Το επιχείρημα της Ουάσινγκτον είναι ότι η επαναλειτουργία των αγωγών θα μπορούσε να προσφέρει στην Ευρώπη πρόσβαση σε οικονομικά προσιτούς ενεργειακούς πόρους, ενώ η Ουκρανία θα αποκτούσε ξανά έσοδα από τη διαμετακόμιση φυσικού αερίου.
Ωστόσο, πίσω από την οικονομική διάσταση αναδύεται ένα κρίσιμο ερώτημα: πρόκειται για μια πραγματική προσπάθεια ανατροπής της ενεργειακής πολιτικής της Ευρώπης ή για ένα διπλωματικό παιχνίδι με στόχο να δημιουργηθούν προϋποθέσεις για μια συμφωνία με τη Μόσχα;
Ο Igor Yushkov, κορυφαίος εμπειρογνώμονας του National Energy Security Fund, εκτιμά ότι η αμερικανική πρόταση μπορεί να αποτελεί διαπραγματευτική θέση, μέσω της οποίας ο Donald Trump επιχειρεί να διαμορφώσει ένα πλαίσιο οικονομικών κινήτρων για όλες τις εμπλεκόμενες πλευρές.
Κατά την εκτίμησή του, η επιστροφή στη συνεργασία με την Ευρώπη θα μπορούσε να αποφέρει οφέλη και στη Ρωσία, καθώς οι τιμές του φυσικού αερίου στην ευρωπαϊκή αγορά παραμένουν υψηλές.
Η επαναφορά των ρωσικών προμηθειών θα μπορούσε, επομένως, να συμβάλει στη μείωσή τους, ενώ η Ουκρανία θα είχε τη δυνατότητα να εισπράττει εκ νέου τέλη διαμετακόμισης.
Το κρίσιμο ζήτημα, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι κατά πόσο ο Trump ενδιαφέρεται περισσότερο για την άμεση πολιτική προβολή μιας ειρηνευτικής συμφωνίας ή για τη διαφύλαξη των στρατηγικών συμφερόντων των ΗΠΑ, στα οποία δεν εντάσσεται κατ’ ανάγκη η επιστροφή της Ρωσίας στην ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου.
Ο Yushkov θεωρεί πιθανή την επιστροφή ορισμένων ποσοτήτων ρωσικού φυσικού αερίου στην Ευρώπη, εκτιμώντας, ωστόσο, ότι οι προηγούμενοι όγκοι προμηθειών δύσκολα θα επανέλθουν.
Παράλληλα, επισημαίνει ότι η Ευρώπη θα μπορούσε αρχικά να εμφανιστεί θετική σε μια συμφωνία και στη συνέχεια να υπαναχωρήσει, γεγονός που καταδεικνύει πόσο εύθραυστη παραμένει οποιαδήποτε συζήτηση για την ενεργειακή επαναπροσέγγιση.
Οι αγωγοί στο επίκεντρο
Ακόμη μία διάσταση της υπόθεσης αφορά το μέλλον των ενεργειακών υποδομών και το ενδεχόμενο αμερικανικών επιχειρηματικών συμφερόντων να επιχειρήσουν να αποκτήσουν συμμετοχές σε αγωγούς φυσικού αερίου.
Ο Yushkov αναφέρει ότι ορισμένοι Αμερικανοί επιχειρηματίες ενδέχεται να επιδιώκουν την εκ των προτέρων αγορά μεριδίων σε αγωγούς, προσδοκώντας μελλοντικά οικονομικά οφέλη.
Διευκρινίζει, ωστόσο, ότι μέχρι στιγμής η επίσημη Ουάσινγκτον δεν έχει καταστήσει σαφές ότι ο έλεγχος των αγωγών αποτελεί υποχρεωτική προϋπόθεση για την επανέναρξη των ροών.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η περίπτωση του Nord Stream.
Σύμφωνα με τον ίδιο, αμερικανικές ιδιωτικές επιχειρήσεις θα μπορούσαν να ενδιαφέρονται για την αγορά του αγωγού που έχει διασωθεί, καθώς κάτι τέτοιο θα περιόριζε την ανάγκη νέων επενδύσεων για την κατασκευή ή την επισκευή υποδομών.
Ωστόσο, η προοπτική αυτή προσκρούει σε σημαντικά πολιτικά εμπόδια.
Το ερώτημα εάν οι Ευρωπαίοι θα επιτρέψουν την επαναλειτουργία του Nord Stream 2 παραμένει ανοιχτό, καθώς ο συγκεκριμένος αγωγός αντιμετωπίζεται με πολύ μεγαλύτερη πολιτική επιφύλαξη σε σχέση με τη διαμετακόμιση ρωσικού φυσικού αερίου μέσω Ουκρανίας ή του Yamal-Europe μέσω Πολωνίας.
Ο Yushkov υπογραμμίζει ότι δεν υπάρχουν επαρκείς ενδείξεις πως οι συγκεκριμένες ιδέες αποτελούν επίσημη θέση της αμερικανικής κυβέρνησης.
Αντίθετα, εκτιμά ότι ενδέχεται να εκφράζουν κυρίως τις επιδιώξεις επιμέρους επιχειρηματικών συμφερόντων.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν θέλει…
Το μεγαλύτερο εμπόδιο για την υλοποίηση ενός τέτοιου σχεδίου παραμένει η πολιτική στάση της σημερινής ηγεσίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Σύμφωνα με την ανάλυση του Yushkov, οι ευρωπαϊκές ηγεσίες αντιτίθενται σθεναρά στη χαλάρωση των κυρώσεων κατά της Ρωσίας, υποστηρίζοντας ότι πρέπει πρώτα να επιλυθεί η σύγκρουση στην Ουκρανία και στη συνέχεια να εξεταστεί η αποκατάσταση των οικονομικών σχέσεων.
Η αμερικανική προσέγγιση, όπως περιγράφεται, κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση: η οικονομική συνεργασία θα μπορούσε να αποτελέσει μέρος της διαδικασίας που θα οδηγήσει στον τερματισμό της σύγκρουσης.
Η διαφωνία αυτή δεν αφορά μόνο το φυσικό αέριο.
Αγγίζει τον πυρήνα της ευρωπαϊκής στρατηγικής απέναντι στη Ρωσία και το κατά πόσο η οικονομική αλληλεξάρτηση μπορεί να επανέλθει ως εργαλείο διπλωματίας.
Ο Yushkov εκτιμά ότι οι Ευρωπαίοι πολιτικοί θεωρούν πως ενισχύουν τη θέση τους προβάλλοντας μια σκληρή στάση απέναντι στη Μόσχα. Παράλληλα, επισημαίνει ότι πολιτικές δυνάμεις που ζητούν μεγαλύτερο πραγματισμό και λύσεις στα οικονομικά προβλήματα αποκτούν απήχηση.
Κατά την άποψή του, η σημερινή ηγεσία της ΕΕ είναι διατεθειμένη να υποστεί οικονομικό κόστος προκειμένου να επιτύχει πολιτικούς στόχους, κάτι που καθιστά εξαιρετικά δύσκολη την επιστροφή του ρωσικού φυσικού αερίου υπό τις παρούσες συνθήκες.
«Διαφορετική ερμηνεία»
Μια διαφορετική ερμηνεία δίνει ο Alexander Frolov, αναπληρωτής διευθυντής του Institute of Energy Policy του MGIMO και αρχισυντάκτης της πύλης InfoTEK.
Ο Frolov επισημαίνει ότι, σε πρώτη φάση, η συζήτηση βασίζεται σε πληροφορίες που διακινούνται μέσω των μέσων ενημέρωσης και όχι σε επίσημα διατυπωμένη θέση της αμερικανικής κυβέρνησης.
Ακόμη και αν η πρόταση επιβεβαιωθεί επισήμως, αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η Ουάσινγκτον επιδιώκει πραγματικά την εφαρμογή της.
Όπως εξηγεί, οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να προτείνουν στην Ευρώπη την επανέναρξη των αγορών ρωσικών ενεργειακών πόρων, γνωρίζοντας εκ των προτέρων ότι η πρόταση δεν θα γίνει αποδεκτή.
Με αυτόν τον τρόπο, η αμερικανική πλευρά θα μπορούσε να παρουσιάσει στη Μόσχα την κίνησή της ως ένδειξη πραγματικής προσπάθειας για την επίτευξη συμφωνίας, ακόμη και αν οι πιθανότητες υλοποίησης παραμένουν περιορισμένες.
Ο Frolov θεωρεί, επίσης, ότι η προσπάθεια των ΗΠΑ να περιορίσουν την επιρροή της Ρωσίας στην ευρωπαϊκή ενεργειακή αγορά αποτελεί ξεχωριστό και ευρύτερο ζήτημα, στο οποίο η πολιτική ρητορική ενδέχεται να υπερισχύσει των πραγματικών ενεργειών.
Για τον ίδιο, δεν υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις ότι η Ουάσινγκτον υπολογίζει σε ουσιαστική μεταβολή της στάσης των σημερινών ηγετών της ΕΕ απέναντι στους ρωσικούς ενεργειακούς πόρους.
Μάλιστα, εκτιμά ότι οι πιθανότητες να αποδεχθεί η ευρωπαϊκή ηγεσία μια τέτοια συμφωνία είναι εξαιρετικά περιορισμένες, καθώς η ενεργειακή πολιτική της ΕΕ συνδέεται πλέον και με την ευρύτερη κατεύθυνση της σταδιακής εγκατάλειψης των ορυκτών καυσίμων.
Παρά τις δυσκολίες, ο Frolov θεωρεί ότι η επιστροφή του ρωσικού φυσικού αερίου στην ευρωπαϊκή αγορά θα είχε σημασία πολύ μεγαλύτερη από τα άμεσα οικονομικά οφέλη.
Όπως επισημαίνει, η επανέναρξη του πλήρους εμπορίου θα αποτελούσε ένδειξη ότι οι σχέσεις έχουν εισέλθει σε μια νέα φάση, καθώς η αποκατάσταση των ενεργειακών συναλλαγών θα υποδήλωνε μια ουσιαστική αλλαγή στην πολιτική πορεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η συζήτηση δεν αφορά αποκλειστικά την ανάκτηση μιας μεγάλης αγοράς από τη Ρωσία, αλλά και το κατά πόσο μπορεί να ανατραπεί η σημερινή πολιτική απομάκρυνσης από τη Μόσχα.
Ο Frolov αμφισβητεί, παράλληλα, την αντίληψη ότι οι νέες αγορές της Ρωσίας στην Ασία αποτελούν εξ ολοκλήρου μια νέα εναλλακτική λύση που δημιουργήθηκε μετά τη ρήξη με την Ευρώπη. Όπως σημειώνει, η στροφή προς την Ανατολή είχε αρχίσει περισσότερο από 15 χρόνια πριν, ενώ οι μεγαλύτεροι υφιστάμενοι αγωγοί υδρογονανθράκων προς την περιοχή Ασίας-Ειρηνικού τέθηκαν σε λειτουργία κατά τη δεκαετία του 2010.
Κατά συνέπεια, η αντιπαράθεση ανάμεσα στις παλαιές ευρωπαϊκές και τις νέες ασιατικές αγορές δεν αποτυπώνει πλήρως την πραγματικότητα των ενεργειακών σχέσεων της Ρωσίας.
Το ενδεχόμενο επαναφοράς των ρωσικών προμηθειών εξαρτάται, μεταξύ άλλων, από την κατάσταση των υφιστάμενων υποδομών και από την πολιτική βούληση της Ευρώπης.
Ο Frolov εκτιμά ότι ο αγωγός μέσω Ουκρανίας θα μπορούσε να επαναλάβει τη λειτουργία του, εφόσον υπάρξουν οι κατάλληλες προϋποθέσεις.
Ωστόσο, θεωρεί ότι το βασικό πρόβλημα δεν εντοπίζεται τόσο στους ουκρανικούς αγωγούς όσο στη μειωμένη χωρητικότητα της ευρωπαϊκής αγοράς φυσικού αερίου.
Σύμφωνα με την εκτίμησή του, η αγορά έχει συρρικνωθεί κατά 100 δισ. κυβικά μέτρα σε σύγκριση ακόμη και με το 2021, γεγονός που περιορίζει τις δυνατότητες επιστροφής στις προηγούμενες ποσότητες προμηθειών.
Όσον αφορά τους Nord Stream, ο Frolov αναφέρει ότι ο Nord Stream 1 βρίσκεται πλήρως εκτός λειτουργίας. Αντίθετα, ο Nord Stream 2 θα μπορούσε, σύμφωνα με την εκτίμησή του, να επανεκκινήσει σχετικά γρήγορα, αλλά μόνο μία από τις δύο γραμμές του είναι λειτουργική, περιορίζοντας τη δυνητική ετήσια μεταφορική ικανότητα σε περίπου 27,5 δισ. κυβικά μέτρα.
Παράλληλα, ο αγωγός Yamal-Europe αναφέρεται ως πλήρως λειτουργικός.
Ωστόσο, ο ίδιος υπογραμμίζει ότι η τεχνική δυνατότητα μεταφοράς φυσικού αερίου δεν αρκεί από μόνη της. Χωρίς μια ριζική αλλαγή στην πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η συζήτηση για την επισκευή ή την επαναλειτουργία των αγωγών Nord Stream δεν έχει ουσιαστικό αντικείμενο.
Το κρίσιμο ερώτημα για την ασφάλεια του εφοδιασμού
Ένα ακόμη ζήτημα που παραμένει ανοιχτό αφορά τις εγγυήσεις ασφαλείας για την επανέναρξη των ενεργειακών ροών και τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσε να διασφαλιστεί η απρόσκοπτη λειτουργία των αγωγών σε ένα περιβάλλον συνεχιζόμενης γεωπολιτικής αντιπαράθεσης.
Ο Frolov εκτιμά ότι ο Donald Trump ενδέχεται να μην εστιάζει καν σε αυτά τα ζητήματα στο παρόν στάδιο των συζητήσεων.
Η επισήμανση αυτή αναδεικνύει ένα από τα βασικά κενά της υπόθεσης: ακόμη και αν υπάρξει πολιτική συμφωνία, η εφαρμογή της θα απαιτήσει την αντιμετώπιση σύνθετων ενεργειακών, οικονομικών και πολιτικών ζητημάτων.
Η φερόμενη πρόταση της Ουάσινγκτον φέρνει ξανά στο προσκήνιο το ενδεχόμενο επιστροφής του ρωσικού φυσικού αερίου στην Ευρώπη, χωρίς όμως να εξασφαλίζει ότι αυτό μπορεί να πραγματοποιηθεί.
Από τη μία πλευρά, η επανέναρξη των προμηθειών θα μπορούσε να δημιουργήσει οικονομικά οφέλη για τη Ρωσία, να προσφέρει φθηνότερους ενεργειακούς πόρους στην Ευρώπη και να εξασφαλίσει έσοδα διαμετακόμισης για την Ουκρανία.
Από την άλλη, η αντίθεση της ευρωπαϊκής ηγεσίας, η πολιτική των κυρώσεων και η αλλαγή των ενεργειακών προτεραιοτήτων της ΕΕ συνιστούν σοβαρά εμπόδια.
Ταυτόχρονα, οι συζητήσεις για το μέλλον των αγωγών και το ενδεχόμενο εμπλοκής αμερικανικών επιχειρηματικών συμφερόντων προσθέτουν μια ακόμη παράμετρο σε ένα ήδη περίπλοκο γεωπολιτικό σκηνικό.
Το βασικό ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο εάν θα επιστρέψει το ρωσικό φυσικό αέριο στην Ευρώπη. Είναι εάν η Ουάσινγκτον επιδιώκει πραγματικά μια νέα ενεργειακή ισορροπία ή εάν η συγκεκριμένη πρόταση αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης διαπραγματευτικής τακτικής απέναντι στη Μόσχα.
Μέχρι να αποσαφηνιστεί η επίσημη στάση των εμπλεκόμενων πλευρών, η επιστροφή του ρωσικού φυσικού αερίου παραμένει ένα ενδεχόμενο με σημαντικές πολιτικές προεκτάσεις, αλλά και με σοβαρές αβεβαιότητες ως προς την υλοποίησή του.
Η συγκεκριμένη προσέγγιση, εφόσον προχωρήσει, θα ανοίξει ξανά μια συζήτηση που η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει επιχειρήσει να κλείσει, επιδιώκοντας την απεξάρτησή της από τις ρωσικές ενεργειακές προμήθειες.
Παράλληλα, δημιουργεί νέα ερωτήματα για τις πραγματικές προθέσεις της αμερικανικής πλευράς, καθώς οι ΗΠΑ έχουν διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην προσπάθεια περιορισμού της παρουσίας της Gazprom στην ευρωπαϊκή αγορά.
Σύμφωνα με τους NYT, ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ Steven Witkoff και ο Jared Kushner, γαμπρός του Αμερικανού προέδρου, φέρονται να έθεσαν την πρόταση σε συναντήσεις με Ευρωπαίους πολιτικούς και τον Volodymyr Zelensky.
Το επιχείρημα της Ουάσινγκτον είναι ότι η επαναλειτουργία των αγωγών θα μπορούσε να προσφέρει στην Ευρώπη πρόσβαση σε οικονομικά προσιτούς ενεργειακούς πόρους, ενώ η Ουκρανία θα αποκτούσε ξανά έσοδα από τη διαμετακόμιση φυσικού αερίου.
Ωστόσο, πίσω από την οικονομική διάσταση αναδύεται ένα κρίσιμο ερώτημα: πρόκειται για μια πραγματική προσπάθεια ανατροπής της ενεργειακής πολιτικής της Ευρώπης ή για ένα διπλωματικό παιχνίδι με στόχο να δημιουργηθούν προϋποθέσεις για μια συμφωνία με τη Μόσχα;
Ο Igor Yushkov, κορυφαίος εμπειρογνώμονας του National Energy Security Fund, εκτιμά ότι η αμερικανική πρόταση μπορεί να αποτελεί διαπραγματευτική θέση, μέσω της οποίας ο Donald Trump επιχειρεί να διαμορφώσει ένα πλαίσιο οικονομικών κινήτρων για όλες τις εμπλεκόμενες πλευρές.
Κατά την εκτίμησή του, η επιστροφή στη συνεργασία με την Ευρώπη θα μπορούσε να αποφέρει οφέλη και στη Ρωσία, καθώς οι τιμές του φυσικού αερίου στην ευρωπαϊκή αγορά παραμένουν υψηλές.
Η επαναφορά των ρωσικών προμηθειών θα μπορούσε, επομένως, να συμβάλει στη μείωσή τους, ενώ η Ουκρανία θα είχε τη δυνατότητα να εισπράττει εκ νέου τέλη διαμετακόμισης.
Το κρίσιμο ζήτημα, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι κατά πόσο ο Trump ενδιαφέρεται περισσότερο για την άμεση πολιτική προβολή μιας ειρηνευτικής συμφωνίας ή για τη διαφύλαξη των στρατηγικών συμφερόντων των ΗΠΑ, στα οποία δεν εντάσσεται κατ’ ανάγκη η επιστροφή της Ρωσίας στην ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου.
Ο Yushkov θεωρεί πιθανή την επιστροφή ορισμένων ποσοτήτων ρωσικού φυσικού αερίου στην Ευρώπη, εκτιμώντας, ωστόσο, ότι οι προηγούμενοι όγκοι προμηθειών δύσκολα θα επανέλθουν.
Παράλληλα, επισημαίνει ότι η Ευρώπη θα μπορούσε αρχικά να εμφανιστεί θετική σε μια συμφωνία και στη συνέχεια να υπαναχωρήσει, γεγονός που καταδεικνύει πόσο εύθραυστη παραμένει οποιαδήποτε συζήτηση για την ενεργειακή επαναπροσέγγιση.
Οι αγωγοί στο επίκεντρο
Ακόμη μία διάσταση της υπόθεσης αφορά το μέλλον των ενεργειακών υποδομών και το ενδεχόμενο αμερικανικών επιχειρηματικών συμφερόντων να επιχειρήσουν να αποκτήσουν συμμετοχές σε αγωγούς φυσικού αερίου.
Ο Yushkov αναφέρει ότι ορισμένοι Αμερικανοί επιχειρηματίες ενδέχεται να επιδιώκουν την εκ των προτέρων αγορά μεριδίων σε αγωγούς, προσδοκώντας μελλοντικά οικονομικά οφέλη.
Διευκρινίζει, ωστόσο, ότι μέχρι στιγμής η επίσημη Ουάσινγκτον δεν έχει καταστήσει σαφές ότι ο έλεγχος των αγωγών αποτελεί υποχρεωτική προϋπόθεση για την επανέναρξη των ροών.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η περίπτωση του Nord Stream.
Σύμφωνα με τον ίδιο, αμερικανικές ιδιωτικές επιχειρήσεις θα μπορούσαν να ενδιαφέρονται για την αγορά του αγωγού που έχει διασωθεί, καθώς κάτι τέτοιο θα περιόριζε την ανάγκη νέων επενδύσεων για την κατασκευή ή την επισκευή υποδομών.
Ωστόσο, η προοπτική αυτή προσκρούει σε σημαντικά πολιτικά εμπόδια.
Το ερώτημα εάν οι Ευρωπαίοι θα επιτρέψουν την επαναλειτουργία του Nord Stream 2 παραμένει ανοιχτό, καθώς ο συγκεκριμένος αγωγός αντιμετωπίζεται με πολύ μεγαλύτερη πολιτική επιφύλαξη σε σχέση με τη διαμετακόμιση ρωσικού φυσικού αερίου μέσω Ουκρανίας ή του Yamal-Europe μέσω Πολωνίας.
Ο Yushkov υπογραμμίζει ότι δεν υπάρχουν επαρκείς ενδείξεις πως οι συγκεκριμένες ιδέες αποτελούν επίσημη θέση της αμερικανικής κυβέρνησης.
Αντίθετα, εκτιμά ότι ενδέχεται να εκφράζουν κυρίως τις επιδιώξεις επιμέρους επιχειρηματικών συμφερόντων.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν θέλει…
Το μεγαλύτερο εμπόδιο για την υλοποίηση ενός τέτοιου σχεδίου παραμένει η πολιτική στάση της σημερινής ηγεσίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Σύμφωνα με την ανάλυση του Yushkov, οι ευρωπαϊκές ηγεσίες αντιτίθενται σθεναρά στη χαλάρωση των κυρώσεων κατά της Ρωσίας, υποστηρίζοντας ότι πρέπει πρώτα να επιλυθεί η σύγκρουση στην Ουκρανία και στη συνέχεια να εξεταστεί η αποκατάσταση των οικονομικών σχέσεων.
Η αμερικανική προσέγγιση, όπως περιγράφεται, κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση: η οικονομική συνεργασία θα μπορούσε να αποτελέσει μέρος της διαδικασίας που θα οδηγήσει στον τερματισμό της σύγκρουσης.
Η διαφωνία αυτή δεν αφορά μόνο το φυσικό αέριο.
Αγγίζει τον πυρήνα της ευρωπαϊκής στρατηγικής απέναντι στη Ρωσία και το κατά πόσο η οικονομική αλληλεξάρτηση μπορεί να επανέλθει ως εργαλείο διπλωματίας.
Ο Yushkov εκτιμά ότι οι Ευρωπαίοι πολιτικοί θεωρούν πως ενισχύουν τη θέση τους προβάλλοντας μια σκληρή στάση απέναντι στη Μόσχα. Παράλληλα, επισημαίνει ότι πολιτικές δυνάμεις που ζητούν μεγαλύτερο πραγματισμό και λύσεις στα οικονομικά προβλήματα αποκτούν απήχηση.
Κατά την άποψή του, η σημερινή ηγεσία της ΕΕ είναι διατεθειμένη να υποστεί οικονομικό κόστος προκειμένου να επιτύχει πολιτικούς στόχους, κάτι που καθιστά εξαιρετικά δύσκολη την επιστροφή του ρωσικού φυσικού αερίου υπό τις παρούσες συνθήκες.
«Διαφορετική ερμηνεία»
Μια διαφορετική ερμηνεία δίνει ο Alexander Frolov, αναπληρωτής διευθυντής του Institute of Energy Policy του MGIMO και αρχισυντάκτης της πύλης InfoTEK.
Ο Frolov επισημαίνει ότι, σε πρώτη φάση, η συζήτηση βασίζεται σε πληροφορίες που διακινούνται μέσω των μέσων ενημέρωσης και όχι σε επίσημα διατυπωμένη θέση της αμερικανικής κυβέρνησης.
Ακόμη και αν η πρόταση επιβεβαιωθεί επισήμως, αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η Ουάσινγκτον επιδιώκει πραγματικά την εφαρμογή της.
Όπως εξηγεί, οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να προτείνουν στην Ευρώπη την επανέναρξη των αγορών ρωσικών ενεργειακών πόρων, γνωρίζοντας εκ των προτέρων ότι η πρόταση δεν θα γίνει αποδεκτή.
Με αυτόν τον τρόπο, η αμερικανική πλευρά θα μπορούσε να παρουσιάσει στη Μόσχα την κίνησή της ως ένδειξη πραγματικής προσπάθειας για την επίτευξη συμφωνίας, ακόμη και αν οι πιθανότητες υλοποίησης παραμένουν περιορισμένες.
Ο Frolov θεωρεί, επίσης, ότι η προσπάθεια των ΗΠΑ να περιορίσουν την επιρροή της Ρωσίας στην ευρωπαϊκή ενεργειακή αγορά αποτελεί ξεχωριστό και ευρύτερο ζήτημα, στο οποίο η πολιτική ρητορική ενδέχεται να υπερισχύσει των πραγματικών ενεργειών.
Για τον ίδιο, δεν υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις ότι η Ουάσινγκτον υπολογίζει σε ουσιαστική μεταβολή της στάσης των σημερινών ηγετών της ΕΕ απέναντι στους ρωσικούς ενεργειακούς πόρους.
Μάλιστα, εκτιμά ότι οι πιθανότητες να αποδεχθεί η ευρωπαϊκή ηγεσία μια τέτοια συμφωνία είναι εξαιρετικά περιορισμένες, καθώς η ενεργειακή πολιτική της ΕΕ συνδέεται πλέον και με την ευρύτερη κατεύθυνση της σταδιακής εγκατάλειψης των ορυκτών καυσίμων.
Παρά τις δυσκολίες, ο Frolov θεωρεί ότι η επιστροφή του ρωσικού φυσικού αερίου στην ευρωπαϊκή αγορά θα είχε σημασία πολύ μεγαλύτερη από τα άμεσα οικονομικά οφέλη.
Όπως επισημαίνει, η επανέναρξη του πλήρους εμπορίου θα αποτελούσε ένδειξη ότι οι σχέσεις έχουν εισέλθει σε μια νέα φάση, καθώς η αποκατάσταση των ενεργειακών συναλλαγών θα υποδήλωνε μια ουσιαστική αλλαγή στην πολιτική πορεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η συζήτηση δεν αφορά αποκλειστικά την ανάκτηση μιας μεγάλης αγοράς από τη Ρωσία, αλλά και το κατά πόσο μπορεί να ανατραπεί η σημερινή πολιτική απομάκρυνσης από τη Μόσχα.
Ο Frolov αμφισβητεί, παράλληλα, την αντίληψη ότι οι νέες αγορές της Ρωσίας στην Ασία αποτελούν εξ ολοκλήρου μια νέα εναλλακτική λύση που δημιουργήθηκε μετά τη ρήξη με την Ευρώπη. Όπως σημειώνει, η στροφή προς την Ανατολή είχε αρχίσει περισσότερο από 15 χρόνια πριν, ενώ οι μεγαλύτεροι υφιστάμενοι αγωγοί υδρογονανθράκων προς την περιοχή Ασίας-Ειρηνικού τέθηκαν σε λειτουργία κατά τη δεκαετία του 2010.
Κατά συνέπεια, η αντιπαράθεση ανάμεσα στις παλαιές ευρωπαϊκές και τις νέες ασιατικές αγορές δεν αποτυπώνει πλήρως την πραγματικότητα των ενεργειακών σχέσεων της Ρωσίας.
Το ενδεχόμενο επαναφοράς των ρωσικών προμηθειών εξαρτάται, μεταξύ άλλων, από την κατάσταση των υφιστάμενων υποδομών και από την πολιτική βούληση της Ευρώπης.
Ο Frolov εκτιμά ότι ο αγωγός μέσω Ουκρανίας θα μπορούσε να επαναλάβει τη λειτουργία του, εφόσον υπάρξουν οι κατάλληλες προϋποθέσεις.
Ωστόσο, θεωρεί ότι το βασικό πρόβλημα δεν εντοπίζεται τόσο στους ουκρανικούς αγωγούς όσο στη μειωμένη χωρητικότητα της ευρωπαϊκής αγοράς φυσικού αερίου.
Σύμφωνα με την εκτίμησή του, η αγορά έχει συρρικνωθεί κατά 100 δισ. κυβικά μέτρα σε σύγκριση ακόμη και με το 2021, γεγονός που περιορίζει τις δυνατότητες επιστροφής στις προηγούμενες ποσότητες προμηθειών.
Όσον αφορά τους Nord Stream, ο Frolov αναφέρει ότι ο Nord Stream 1 βρίσκεται πλήρως εκτός λειτουργίας. Αντίθετα, ο Nord Stream 2 θα μπορούσε, σύμφωνα με την εκτίμησή του, να επανεκκινήσει σχετικά γρήγορα, αλλά μόνο μία από τις δύο γραμμές του είναι λειτουργική, περιορίζοντας τη δυνητική ετήσια μεταφορική ικανότητα σε περίπου 27,5 δισ. κυβικά μέτρα.
Παράλληλα, ο αγωγός Yamal-Europe αναφέρεται ως πλήρως λειτουργικός.
Ωστόσο, ο ίδιος υπογραμμίζει ότι η τεχνική δυνατότητα μεταφοράς φυσικού αερίου δεν αρκεί από μόνη της. Χωρίς μια ριζική αλλαγή στην πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η συζήτηση για την επισκευή ή την επαναλειτουργία των αγωγών Nord Stream δεν έχει ουσιαστικό αντικείμενο.
Το κρίσιμο ερώτημα για την ασφάλεια του εφοδιασμού
Ένα ακόμη ζήτημα που παραμένει ανοιχτό αφορά τις εγγυήσεις ασφαλείας για την επανέναρξη των ενεργειακών ροών και τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσε να διασφαλιστεί η απρόσκοπτη λειτουργία των αγωγών σε ένα περιβάλλον συνεχιζόμενης γεωπολιτικής αντιπαράθεσης.
Ο Frolov εκτιμά ότι ο Donald Trump ενδέχεται να μην εστιάζει καν σε αυτά τα ζητήματα στο παρόν στάδιο των συζητήσεων.
Η επισήμανση αυτή αναδεικνύει ένα από τα βασικά κενά της υπόθεσης: ακόμη και αν υπάρξει πολιτική συμφωνία, η εφαρμογή της θα απαιτήσει την αντιμετώπιση σύνθετων ενεργειακών, οικονομικών και πολιτικών ζητημάτων.
Η φερόμενη πρόταση της Ουάσινγκτον φέρνει ξανά στο προσκήνιο το ενδεχόμενο επιστροφής του ρωσικού φυσικού αερίου στην Ευρώπη, χωρίς όμως να εξασφαλίζει ότι αυτό μπορεί να πραγματοποιηθεί.
Από τη μία πλευρά, η επανέναρξη των προμηθειών θα μπορούσε να δημιουργήσει οικονομικά οφέλη για τη Ρωσία, να προσφέρει φθηνότερους ενεργειακούς πόρους στην Ευρώπη και να εξασφαλίσει έσοδα διαμετακόμισης για την Ουκρανία.
Από την άλλη, η αντίθεση της ευρωπαϊκής ηγεσίας, η πολιτική των κυρώσεων και η αλλαγή των ενεργειακών προτεραιοτήτων της ΕΕ συνιστούν σοβαρά εμπόδια.
Ταυτόχρονα, οι συζητήσεις για το μέλλον των αγωγών και το ενδεχόμενο εμπλοκής αμερικανικών επιχειρηματικών συμφερόντων προσθέτουν μια ακόμη παράμετρο σε ένα ήδη περίπλοκο γεωπολιτικό σκηνικό.
Το βασικό ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο εάν θα επιστρέψει το ρωσικό φυσικό αέριο στην Ευρώπη. Είναι εάν η Ουάσινγκτον επιδιώκει πραγματικά μια νέα ενεργειακή ισορροπία ή εάν η συγκεκριμένη πρόταση αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης διαπραγματευτικής τακτικής απέναντι στη Μόσχα.
Μέχρι να αποσαφηνιστεί η επίσημη στάση των εμπλεκόμενων πλευρών, η επιστροφή του ρωσικού φυσικού αερίου παραμένει ένα ενδεχόμενο με σημαντικές πολιτικές προεκτάσεις, αλλά και με σοβαρές αβεβαιότητες ως προς την υλοποίησή του.
bankingnews.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου