Το άρθρο περιέχει και ΕΝΑ ΑΠΙΣΤΕΥΤΑ ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΚΟ ΒΙΝΤΕΟ από τεχνητή νοημοσύνη. ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΤΟ ΔΕΙΤΕ - ρυθμίστε: 1. ελληνικούς υπότιτλους (είναι πολύ καλοί) και 2. την ποιότητα εικόνας σε 720p
γράφει ο Γρηγόρης Κεντητός
Η Αθήνα του 5ου αιώνα π.Χ.: Λάμψη και σκληρή καθημερινότητα
Η Αθήνα του 5ου αιώνα π.Χ. δεν ήταν μόνο Παρθενώνας, θέατρο και μεγάλοι φιλόσοφοι. Ήταν και μια πόλη με σκόνη, λάσπη, άσχημες μυρωδιές, φτώχεια, σκλάβους, φόβο και πολύ σκληρές αποφάσεις.
Το 480 π.Χ., οι Πέρσες μπήκαν στην Αθήνα και την έκαψαν. Οι κάτοικοι είχαν φύγει νωρίτερα. Οι γυναίκες, τα παιδιά και οι ηλικιωμένοι πήγαν στη Σαλαμίνα. Οι άνδρες μπήκαν στα πλοία. Ο Θεμιστοκλής είχε πείσει τους Αθηναίους ότι η σωτηρία τους δεν ήταν στα πέτρινα τείχη, αλλά στα ξύλινα πλοία.
Η άνοδος της Αθήνας και η οικονομία της
Στη ναυμαχία της Σαλαμίνας, τα αθηναϊκά πλοία έπαιξαν τεράστιο ρόλο. Οι Πέρσες είχαν πολύ μεγαλύτερο στόλο, αλλά στα στενά νερά δεν μπορούσαν να κινηθούν εύκολα. Η Αθήνα είχε χάσει την πόλη της, αλλά κράτησε τη δύναμή της στη θάλασσα.
Μετά άρχισε η μεγάλη άνοδος. Η Αθήνα ξαναχτίστηκε, έφτιαξε τα Μακρά Τείχη μέχρι τον Πειραιά και έγινε ναυτική δύναμη. Η συμμαχία που ξεκίνησε για την άμυνα των ελληνικών πόλεων σιγά σιγά έγινε αθηναϊκή αυτοκρατορία.
Τα χρήματα των συμμάχων δεν πήγαιναν μόνο σε πολεμικά πλοία. Πήγαιναν και σε μεγάλα έργα. Ο Περικλής έχτισε τον Παρθενώνα, ένα κτίριο που σήμερα μοιάζει απλό και λευκό, αλλά τότε δεν ήταν έτσι. Ο Παρθενώνας είχε χρώματα. Μπλε, κόκκινα, ώχρα και χρυσές λεπτομέρειες. Τα αγάλματα δεν ήταν ψυχρά άσπρα μάρμαρα, όπως τα φανταζόμαστε σήμερα. Ήταν βαμμένα και έλαμπαν στο φως.
Κάτω από αυτή τη λάμψη υπήρχε το Λαύριο. Εκεί δούλευαν χιλιάδες σκλάβοι στα μεταλλεία αργύρου. Έμπαιναν σε στενές στοές, σε πολύ δύσκολες συνθήκες, για να βγει το ασήμι που πλήρωνε τον στόλο και τα νομίσματα της Αθήνας. Η πόλη μιλούσε για ελευθερία, αλλά η οικονομία της πατούσε και πάνω στη δουλεία. Αυτό είναι ένα από τα πιο σκληρά σημεία της ιστορίας της. Η δημοκρατία αφορούσε τους άνδρες πολίτες. Όχι τις γυναίκες, όχι τους δούλους, όχι τους ξένους που ζούσαν στην πόλη.
Η καθημερινή ζωή και η βία της δημοκρατίας
Η καθημερινή ζωή δεν ήταν καθαρή και όμορφη. Οι δρόμοι είχαν χώμα, ζώα, λύματα και σπασμένα αγγεία. Τα βυρσοδεψεία, εκεί όπου έφτιαχναν δέρματα, μύριζαν πολύ άσχημα, γιατί χρησιμοποιούσαν ούρα και άλλα υλικά που σήμερα δεν αντέχεις ούτε να τα ακούσεις.
Το φαγητό των απλών ανθρώπων ήταν λιτό. Κριθάρι, σκόρδο, ψάρια, ελιές, λίγο κρασί με νερό. Οι πλούσιοι είχαν συμπόσια, μουσική, παιχνίδια και φαγητό. Οι φτωχοί είχαν δουλειά, λίγα χρήματα και έναν κόσμο πολύ πιο δύσκολο. Η δημοκρατία της Αθήνας ήταν σπουδαία, αλλά και άγρια. Οι πολίτες μπορούσαν να ψηφίσουν για νόμους, για πολέμους, για εξορίες και για θανάτους. Η εκκλησία του δήμου μπορούσε να πάρει σωστές αποφάσεις, αλλά μπορούσε και να παρασυρθεί από φόβο ή θυμό.
Ένα παράδειγμα ήταν η Μυτιλήνη. Όταν αποστάτησε από την Αθήνα, οι Αθηναίοι ψήφισαν να σκοτωθούν όλοι οι άνδρες και να πουληθούν οι γυναίκες και τα παιδιά. Μετά το μετάνιωσαν. Έστειλαν δεύτερο πλοίο και πρόλαβαν να αλλάξουν την εντολή. Στη Μήλο όμως δεν έγινε το ίδιο. Οι Μήλιοι προσπάθησαν να μείνουν ουδέτεροι στον πόλεμο. Η Αθήνα δεν το δέχτηκε. Όταν το νησί παραδόθηκε, οι άνδρες σκοτώθηκαν και οι γυναίκες με τα παιδιά πουλήθηκαν ως δούλοι.
Πόλεμοι, λοιμοί και το τέλος της αυτοκρατορίας
Ο Πελοποννησιακός Πόλεμος έφερε την Αθήνα στα όριά της. Μέσα στα Μακρά Τείχη μαζεύτηκαν πολλοί άνθρωποι από την ύπαιθρο. Η πόλη γέμισε. Η αρρώστια χτύπησε δυνατά. Ο μεγάλος λοιμός σκότωσε τεράστιο μέρος του πληθυσμού και ανάμεσα στους νεκρούς ήταν και ο Περικλής.
Για την αρρώστια αυτή έχουν γίνει πολλές συζητήσεις. Έρευνες σε αρχαίο υλικό από τον Κεραμεικό έχουν συνδέσει τον λοιμό με τυφοειδή πυρετό, όμως το θέμα δεν έχει κλείσει για όλους τους επιστήμονες. Μετά ήρθε η μεγάλη αποτυχία στη Σικελία. Η Αθήνα έστειλε τεράστιο στρατό και στόλο για να πάρει τις Συρακούσες. Η εκστρατεία κατέληξε σε καταστροφή. Πλοία χάθηκαν, στρατιώτες σκοτώθηκαν και πολλοί αιχμάλωτοι πέθαναν στα λατομεία.
Η πόλη συνέχισε να πολεμά, αλλά είχε αρχίσει να τρώει τον εαυτό της. Μετά τη νίκη στις Αργινούσες, οι Αθηναίοι εκτέλεσαν τους ίδιους τους στρατηγούς τους, επειδή δεν μάζεψαν τους ναυαγούς μετά τη μάχη. Ήταν μια απόφαση θυμού, όχι ψυχραιμίας. Το τέλος ήρθε το 404 π.Χ.. Η Αθήνα παραδόθηκε στη Σπάρτη. Τα Μακρά Τείχη γκρεμίστηκαν και ο στόλος σχεδόν διαλύθηκε. Η πόλη που είχε σώσει την Ελλάδα στη Σαλαμίνα έχασε την αυτοκρατορία της από τον πόλεμο, την αλαζονεία και τις δικές της αποφάσεις.
Λίγα χρόνια μετά, η ίδια δημοκρατία καταδίκασε σε θάνατο τον Σωκράτη. Ο άνθρωπος που έκανε ερωτήσεις στην αγορά, που ενοχλούσε τους ισχυρούς και που ανάγκαζε τους νέους να σκέφτονται, ήπιε το κώνειο το 399 π.Χ..
Η αρχαία Αθήνα ήταν όλα αυτά μαζί. Λάμψη και βία. Δημοκρατία και δουλεία. Θέατρο και σφαγές. Παρθενώνας και μεταλλεία. Δεν ήταν μια τέλεια πόλη. Ήταν όμως μια πόλη που άλλαξε τον κόσμο, ακόμα και μέσα από τα λάθη και τις πληγές της.
Δείτε το video του Arthur Revives the Past
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου